ವಿಶೇಷ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಂಧನವಲ್ಲ, ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಭಾಗ ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯರ ಆಲೋಚನಾ ಶೈಲಿ ಹಾಗೂ ಆದ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಕೇವಲ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಹಾಗೂ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಅಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗದೆ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಬಯಸುವ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಕಚೇರಿಯ (NSO) ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಮಾಣವು 2011ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 13.5 ರಷ್ಟಿದ್ದುದು, 2021ರ ವೇಳೆಗೆ ಶೇ. 19.9 ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
1. ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ: ಮದುವೆಯ ‘ಅನಿವಾರ್ಯತೆ’ಗೆ ಅಂತ್ಯ
ಹಿಂದೆ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮದುವೆ ಎನ್ನುವುದು ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಮಹಿಳೆಯರು ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.
- ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮೀಕ್ಷೆ (AISHE 2021-22) ಪ್ರಕಾರ, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ದಾಖಲಾತಿ 2014-15ರಲ್ಲಿದ್ದ 1.57 ಕೋಟಿಯಿಂದ 2.07 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ.
- ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿ ಅನುಪಾತವು (GER) ಶೇ. 22.9 ರಿಂದ ಶೇ. 28.5 ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಕಾಲ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ, ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಗಂಡನನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇಲ್ಲವಾಗಿದೆ.
2. ಮನೆಯೊಳಗಿನ ‘ಎರಡನೇ ಪಾಳಿ’: ಅಸಮಾನತೆಯ ಸವಾಲು
ದುಡಿಯುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ ಮದುವೆಯ ನಂತರ ಎದುರಾಗುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸವಾಲೆಂದರೆ ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಅಸಮಾನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.
- ‘ಟೈಮ್ ಯೂಸ್ ಸರ್ವೆ 2019’ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯರು ದಿನಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 299 ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಸಂಬಳವಿಲ್ಲದ ಮನೆಗೆಲಸಕ್ಕೆ ವ್ಯಯಿಸಿದರೆ, ಪುರುಷರು ವ್ಯಯಿಸುವುದು ಕೇವಲ 97 ನಿಮಿಷ.
- ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು ದಿನಕ್ಕೆ 134 ನಿಮಿಷ ಕಳೆದರೆ, ಪುರುಷರು ಕೇವಲ 76 ನಿಮಿಷ ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಾರೆ.ಕಚೇರಿಯ ಕೆಲಸದ ಜೊತೆಗೆ ಅಡುಗೆ, ಶುಚಿತ್ವ, ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಆರೈಕೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಗಲಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡು ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಒಂಟಿಯಾಗಿಯೇ ಇರುವುದು ನೆಮ್ಮದಿದಾಯಕ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಹಲವರಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತಿದೆ.
3. ರಾಜಿಗೆ ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲದ ಆಧುನಿಕ ಮಹಿಳೆ
2024ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ಶೇ. 64 ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ತಮಗೆ ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿಯಿಂದ ಏನು ಬೇಕು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಲುವು ಹೊಂದಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಆಸೆ-ಕನಸುಗಳನ್ನು ಬಲಿಗೊಟ್ಟು 'ಹೊಂದಾಣಿಕೆ' ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಮಹಿಳೆಯರು ಮದುವೆಯ ನಂತರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ, ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡಿರುವ ಯುವಪೀಳಿಗೆ, ಅಂತಹ ಬದುಕನ್ನು ತಾವೂ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಿಲ್ಲ.
4. ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ ಇಳಿಕೆ, ಮದುವೆಯ ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಳ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ (NFHS) ಪ್ರಕಾರ, ಮಹಿಳೆಯರ ಮೊದಲ ವಿವಾಹದ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು 1992-93ರಲ್ಲಿ 16.2 ವರ್ಷವಿದ್ದದ್ದು, 2019-21ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 19.2 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಯುವತಿಯರ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ. 66 ರಿಂದ ಶೇ. 23.2 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ. ಮದುವೆ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಂತೆಲ್ಲಾ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯಾವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ.
5. 'ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾರು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ?' – ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ
ಅವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಮಾಜದಿಂದ ಎದುರಾಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ – "ಮುಂದೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಯಾರು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ?".
ಆದರೆ, ಇಂದಿನ ಯುವತಿಯರು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ಆಸರೆಗಾಗಿ ಗಂಡ ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳನ್ನಷ್ಟೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಆರ್ಥಿಕ ಉಳಿತಾಯ, ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿ, ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ ಹಾಗೂ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರ ಬಲವಾದ ಬಳಗವನ್ನು (Chosen Families) ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಒಂಟಿಯಾಗಿರುವುದು ಎಂದರೆ ಒಂಟಿತನವಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಮಯ, ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಬಲವಾದ ವಾದ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ 'ಮದುವೆಯಾಗದಿರುವುದು' ಇನ್ನು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಅದೊಂದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ‘ಜೀವನ ಶೈಲಿಯ ಆಯ್ಕೆ’ಯಾಗಿ (Life Choice) ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
